Rus Uçağının Düşürülmesi: Türk Dış Politikasının Yalnızlaşması ve Batıya Yaklaşması

Rus Uçağının Düşürülmesi

2015’teki ilk seçimi kaybeden AKP hükümeti, ardından muhalefetin elindeki milliyetçi imajı aldı; Kürt milliyetçilerini de terörize ederek siyaset sahnesinde 80 yerine 40 vekile düşürdü. Sağ Türk milliyetçilerini de “her şeye karşı” imajıyla apolitize ederek aynı sayıda milletvekiline indirdi. Ardından yeni dünya sahnesinde el altından oynanan, Doğu ve Güney sınırlarını biçimlendirme çabalarıyla birlikte içeride güçlü bir kadroyla yeniden iktidar olmanın verdiği özgüvenle açık bir siyaset stratejisi izlemeye başladı.

AKP, Arapların içindeki açmazları çözme isteğiyle İslam-Arap coğrafyasına yakınlaşmak istiyordu. İslami kadrolar Suriye politikalarının içine girmek için yeni bir hamle beklerken Rus uçağını vurarak hem Doğu’ya hem Batı’ya karşı kendine yeni bir görev biçti ve içerideki ekonomik krizi öteledi (gözlerin dışarıya çevrilmesini sağladı). Batı’ya karşı Rus kartını oynayarak Rus karşıtı olarak şirin görünmeye, Avrupa Birliği’ne girmeye ve Suriyeli göçmen kartıyla ekonomik yardım almaya çalıştı; Batı safında olduğunu belli etti. Araplara karşı ise liderlik rolü üstlenerek üç koldan kendine paye yaratmak için atak bir politika izlemeye başladı. Oysa tüm bunları göğüsleyecek ekonomik birikime, yedek politikalara ve dış hamlelere karşı argümanlara sahip olmak gerekiyordu.

İçeride ise kendisine soldan karşı politika üreten muhalefeti, “paralel” kadrolarla aynı minvalde hapse attırmaya çalıştı. MİT tırlarıyla ilgili haber nedeniyle, zaten konuşmalarını pek sevmedikleri Cumhuriyet gazetesinden Can Dündar ve Erdem Gül içeri tıkılırken, kendi kadrolarına hasımlarına karşı ne kadar güçlü olduğunu göstererek tek iktidar olduğu imajını yaratıyordu.

Suriye’de fiilen ve açıkça yeni bir güç olarak sahneye çıkmaya çalışan iktidar, daha önce Türk uçağının düşürülmesine misilleme olarak Rus uçağını düşürdü. Rusların önünü kesmek, dünya hâkimiyeti imajını yıkmak ve bir anlamda Rus karşıtı muhalefete destek vermek amacıyla uçak “Allahu Ekber” nidalarıyla düşürüldü.

Rusya’nın Tepkisi ve Batı’nın Mesafesi

Rusların tepkisi çok sert oldu. Ekonomik ortaklıkları tek taraflı feshederek, iş insanlarını rehin alarak, sıcak çatışma dışındaki her araçla özür dilenmesi için baskı yapmaya çalıştı. Batı dünyası Türkiye’nin haklılığını teslim ederken Amerika, Rusya’ya uçağın düşürülmesinden üzüntü duyduğunu söyleyerek Türkiye’ye mesafeli davrandı ve Rusya’nın yaptırımlarına karşı herhangi bir tavır takınmama yolunu seçti.

Türkiye sıcak çatışmayı önlemek için NATO’yu devreye sokmaya, Rus füzelerine karşı Amerikan şemsiyesine girmeye çalışırken Rusya sıcak çatışma dışındaki her türlü karşı argümanı (ekonomik, siyasi her türlü ilişkiyi kesmeyi) kullanarak baskı kurmaya çalıştı. Türkiye ise Rusya’ya karşı kendi haklılığını yaptırımlarla değil, ancak sözlü karşılıklarla savunmaya çalıştı.

Söz Sahibi Olmak İçin Maddi Güç Gerekir

Türkiye’deki muhalefeti sözlerle ve küçük manevralarla susturabilirsiniz; ama dünyada elinizde gücünüzü gösteren bir fazlalık olması gerekir: ekonomik güç, o olmazsa petrol, o da olmazsa en azından otomotiv ya da bilişim gücü. İktidar ise tüm gücünü Araplardan gelecek paralarla büyük rezidanslar yaptırmaya, kara parayı kendi kadrolarına sınıf atlatmak için kullanmaya harcayarak büyük bir inşaat faaliyetine girdi. Ne bilişimde ne otomotivde ne de ekonomik fazla üretmede kendini yenileyebildi.

Dünya sahnesinde ekonomik yaptırım gücünüz yoksa söz sahibi olamazsınız; ancak laf sahibi olursunuz. Söz sahibi olmak ancak maddi güçle mümkündür. Güç, kuru bir orduyla değil; ağır sanayi, silah sanayisi ve ekonomik gelişmeyle olur. Daha önce Kıbrıs konusundaki haklı davasında Türkiye’nin yalnızlaşması ve yıllarca Batı’nın ekonomik ambargolarına maruz kalması, dış politikanın iç politika gibi laf cambazlığıyla yürümediğini gösterir. “Kanıtlarsan istifa ederim, kanıtlayamazsan sen istifa et” blöfü, ancak cılız ve demokrat bile olamayan bir üçüncü dünya kafa yapısının ürünüdür. Bu söz dünyaya değil, ancak kendi kadrolarına bir mesaj olur; basında cevap olarak yer alır, karşılık bulmadan unutulur gider.

İncirlik ve Batı’nın Manevrası

NATO gücünün göreve çağrılması Batı’ya bir fırsat sundu. Daha önce İncirlik Üssü’nün kapatılmasıyla güneydeki faaliyetlerinde Türkiye üzerinden müdahale edemeyen Batı, bunu fırsat bilerek hemen İncirlik’e yöneldi. Daha önceki sağ iktidarlar İncirlik’i nasıl teslim ettiyse, Rus tehdidi karşısında Güney yine Batı’nın emperyal gücüne mi teslim edilecek? Soğuk savaş döneminde “Sizi Ruslardan savunacağız” diyerek İncirlik’i Araplara müdahale için üs olarak kullanan Batı, Türkiye’nin dünya arenasındaki hesapsız manevrasıyla yeniden avucunu açmış; elindeki silahları konuşlandıracak ve yeni silahlarını deneyecek bir manevra alanı yaratmaya çalışıyor.

Suriye: Batı ile Rusya Arasında

Daha önce Türkiye’yi Suriye politikalarının içine sokmaya çalışan Batı, eski tutumuna paralel olarak Suriyeli muhaliflere açıkça destek vermeye başladı; oysa eskiden tüm işler el altından yapılıyordu. Rusya ise Suriye’nin sıkışmasını, kendisine avuç açmasını bekliyordu. Suriye’nin Rusya’yı davet etmesiyle Batı, Suriye üzerindeki tüm tasarruflarını geri çekerken Türkiye’ye destek vermeye, ama aynı zamanda onu Suriye’de yalnız bırakmaya başladı.

IŞİD’den ve rejimle muhalefet arasındaki savaştan kaçan Suriyeliler büyük bir göç dalgasıyla Türkiye’ye yığıldı. Göçmenlerin Batı’ya doğru yayılması ve Batı’nın “Bu göçü durdurun” ricası, Türkiye’nin elinde bir göçmen kozu oluşturdu ve Suriye üzerinde daha fazla söz sahibi olmak için ona özgüven verdi. Güneyde PYD güçlerinin IŞİD’i püskürtmesi, Kürt gruplarının ve dolayısıyla Kürt devletçiklerinin Türkiye ile sınırdaş olması Türkiye’deki şahinler kanadının ve milliyetçi kadroların tepkisine yol açtı.

Tüm bu nedenlerle Türkiye’nin güneye müdahale etmek, Kürtlerin önünü kesmek için Suriyeli muhaliflere daha fazla yardım etmek, Suriye’nin iç işlerine girmek ve Batı’nın bıraktığı boşluğu doldurmak istemesi onu Rusya ile karşı karşıya getirdi. Bu süreçte Rus-Türk çatışmasının yaşanması, Batı’nın Türkiye’yi Suriye’de yalnız bırakıp geri çekilmesiyle sonuçlandı.

Bu, Batı’nın Türkiye’nin yeniden kendisine kucak açması için yaptığı bir manevradan başka bir şey değildi. Rusya’nın Araplar üzerinde Suriye aracılığıyla politika yaptığı, geçmişten beri bilinen bir gerçektir. Batı, Rusya’nın gücünü kırmak için Suriye’ye müdahale etti; diğer Arap baharlarını Suriye’ye getirerek Amerika’nın Arap Yarımadası’nda tek lider ülke olması hayal edildi. Ama İran’ın ve Irak’taki Şii hükümetin desteğiyle Esad kadroları ayakta kaldı; Rusya’nın zaman kollayarak “Orta Doğu’da ben de varım” diyen çıkışıyla Suriye, Batı-Rusya çekişmesine sahne oldu.

Suriye’nin çevresindeki “petrolü çok, lideri yok” hükümetler, burada güçlü bir Doğu-Batı çekişmesine neden olurken aynı zamanda yer altı terör örgütlerinin büyük çatışmalarına da yol açtı. Doğu despotizmi, kralını yaratamadığında kendi canavarını, kıyıcı terör örgütü IŞİD’i yarattı.

Sonuç: Laf Sahibi Değil, Söz Sahibi Olmak

İçeride siyasi olarak güçlenen iktidar, dış politikada ancak ekonomik gücü doğrultusunda dünya arenasında söz sahibi olabilir. Yoksa söz sahibi değil, laf sahibi olur.

İbrahim Can

About admin

Check Also

Kuşadası Adagöl Aydın   3

Kuşadası Adagöl Aydın  

Kuşadası Adagöl Mesire Alanı Geniş Piknik ve Mangal Alanları: Göl çevresinde çok sayıda piknik masası, …

Bir yanıt yazın

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.