Apoizmin Evrimi
Apoizmin evrimi: Gerilla Kürt sosyalist hareketinden ayrılıkçı Kürt milliyetçiliğine; kendi kaderini tayin hakkından Kürt devleti için dağ gerillasına; Arap devletlerinde Kürt otonom bölgesine; Türkiye’de köylerin ve aşiretlerin politik Kürtçülüğüne, ayrılıkçı kalkışmaya, hendek operasyonlarına ve geri çekilmeye…
İsrail’in Hizbullah’ı ve Hamas’ı yok etmesi, batıdan Yahudilerin Dürzilerle, doğudan Kürtlerin Suriye’yi bölme harekâtıyla Kürt milliyetçiliği, PKK-PYD Suriye’de güçlü bir konuma geldi. PKK’nın Türkiye’deki silahlı eylemleri ise hem doğuda hem batıda geri çekilince örgütlü gücü zayıfladı.
Irak’ta ve Suriye’de Kürtlerin özerklik kuracak varlık kazanmasıyla PKK’nın Türkiye’deki ağırlık merkezi güneye kaydı. Devlet federal yapıda kurulmadıysa, İngiltere’de IRA, İspanya’da Bask ve Katalan hareketlerinde olduğu gibi devletin tekil ve bütünsel varoluşu ayrılıkçı hareketleri dışlar.
Türkiye’de de güçlü merkezi devlet karşısında hareket, IRA ve Bask gibi babasız kalmış; demokrasi içinde eşit varoluşu kabullenmiştir. Apoizmin sosyalizmden milliyetçiliğe evrimi ve ayrılıkçı hareketin başarısızlığı, demokratik gelişmeleri kabul ederek PKK’nın silah bırakmasını kabul etmesiyle sonuçlanmıştır.
Sosyalizmden doğup Kürt milliyetçiliği ve ayrılıkçılıktan demokrasiyi kabule yönelen hareketin, emperyalizmin desteğini kesmesiyle sübvansiyonu azaldı. Uzak Doğu teknolojisi, ABD’nin yüzünü Batı’dan Uzak Doğu’ya çevirdi. Yeni dünya düzeninde çekim merkezleri ve açılımlar iyi değerlendirilmeli.
Dışa açılarak hegemonik bir dünya kurulabilir; ama merkez ekonomi ancak sürdürülebilir ekonomik üretim yapıp üretim fazlası vererek hegemonya kurabilir. Üretim fazlası vermeyen ülke baskılara ve krizlere açık hâle gelir. Ekonomik dengenin yıkılması, kriz içinde kendi buhranını ve çıkış krizlerini yaşatır.
Sağ Liderlik, Sol Liderlik
Sağ liderlik popülizmle, faydacılıkla (yardım dağıtımı), hatiplikle, örgütlü istibdatla ve ömür boyu liderlik hevesiyle gelir. Sol liderliğin popülizm tabanı zenginler değildir; sosyal yardımla yaşar ama o da ömür boyu liderlik arzusundadır. Oysa Atatürk iki yetkiyi bir arada kullanmadı. CHP kadrosu yenilenmeyi başaramadı.
Sağ partiler bir tabakayı milliyetçilik ve cemaat söylemiyle biat kültürü içinde yaşatır. CHP ise meclisi, güçler ayrılığını ve çok partili hayatı hayata geçiren partidir. Ama devleti sahiplenen, edimsiz, muhalefeti meclise mahkûm edip pasifize eden yapısıyla çekirdek kadrosunu değiştirmeyi başaramadı.
Belirli bir oyun oranının üstüne çıkacak söylem geliştiren bir lider yaratamadı. Her seçimi hamaset gösterileriyle geçirdi; ne kadroda ne liderlikte ciddi bir revizyona gidildi. İlk defa cumhurbaşkanı adayı olarak parti kadrosu dışından bir belediye başkanını aday gösterirken parti liderliğinin vesayeti devam ediyor.
Cumhurbaşkanı adayı aynı zamanda parti başkanı olmalı; birinin elinde tokmak, ötekinin elinde davul olmaz. Cumhurbaşkanı adaylığı ile parti başkanlığı bir arada olmalı; kazanamayan parti başkanlığını bırakmalı. Yine “Hadi Muharrem, kürsüye” der gibi “Hadi Eko” derlerse, İnce’de olduğu gibi karizmatik liderlik tükenir.
Liderlik ve parti liderliği iktidar için var olmalı; bu bir dernek ya da oda yöneticiliği değil, devlet yönetimidir. Kadrolar iktidar olmak için sıra beklenen yer değildir. Lider, iktidar dilini ve gücünü yaratan kadrolarla, pratik ve örgütlü bir ideolojik dille lider olur. Klasik fikir kendini yineleyerek tükenir.
Kopan Parçalar
CHP örgütü, kopan parçalar size zevk mi veriyor, acı mı? İl başkanı bir tweetle cevap veriyor: “Sıra sana geliyor, ayağını denk al” dedi. Yumuşadıkça, parçalar koptukça hisleriniz mi kayboldu? Ya harekete geçersiniz ya da hareket size gelir. Özgür Özel, “davam yok” diye sevinme; sana da bir kulp takarlar.
Filistin’den Anadolu’ya Çekilen Ordular
Osmanlı’nın komuta merkezi, padişahın orduları başıboş, yönsüz ve güçsüzdü; ordu komutanları Filistin’den geri çekildi. Bu komutanlar Anadolu’ya çekilirken Araplar ve Filistinliler İngilizlerle yeni devlet kurma hayaliyle Osmanlı ordularının önünü kesiyor, işkence ediyor, onları bozguna uğratıyordu.
Geri çekilen İnönü, Ali Fuat ve diğer ordu komutanları, Anadolu’da Kuva-yi Milliye ordusunda Mustafa Kemal’in liderliğinde savaştılar. Doğu’da Ermenilere, Batı’da Rumlara karşı, Osmanlı tebaalarına karşı Kurtuluş Savaşı vererek Türk yurdu Anadolu’yu işgalden özgürlüğe taşıdılar.
FETÖ’nün Önlenemez Yükselişi
FETÖ’nün önlenemez yükselişi ve iplerin koptuğu 17 Aralık… Eski ortağı “İnlerine gireceğiz” demişti. Güçler dengesi bir güç yarışına dönüşünce kıyım başladı. O kadar örgüt, şirket, banka neyin amacıydı? Bir aile, bir zümre olabilir; ama Humeyni gibi dinsel iktidarı ele geçirmeye Cumhuriyet izin vermez.
Üniversiteler Medrese Oldu
Üniversitelerin medreseye, medreselerin üniversiteye dönüştürüldüğü yerde daha çok yasak, dinî kural ve daha az bilimsel üretim vardır. Eskiden dünyanın ilk 500 üniversitesi arasında 3 üniversitemiz vardı; şimdi, şirket üniversiteleri dahil, ilk bine zor giriyor. Anadolu üniversiteleri medrese oldu, din satıyor; şirketler bile oruç tutuyor.
Gazze’de İftar Sofrası
Gazze’de iki yanda yıkılmış binalar arasında uzun bir iftar sofrası… Gazze’den çıkış mı, Gazze’ye giriş mi? İslam ülkeleri bu yıkım ve felaket getiren liderlerini, güya yol gösteren, hurafe üreten din adamlarını değiştirmediği sürece bu, tüm İslam dünyasının yaşayacağı kaderin fotoğrafıdır.
Çin’in Yükselişi NATO’yu Böldü
Çin’in önlenemez yükselişi NATO’yu ve Atlantik paktını böldü. Amerika, Trump ile politik yüklemeler yerine açık kart politikası izliyor: Ukrayna’ya verilen 350 milyar dolar karşılığında madenlerini istedi. Zelenski’nin “hayır” demesiyle Avrupa, Ukrayna’ya desteğini açıklamaya başladı.
Avrupa Birliği ya bir güç olur ya da gelişme ve kalkınma hamlesiyle ABD’nin ekonomik atağına ve açık siyasetine cevap verir. Rusya’nın NATO’yu bölemediği yerde Çin ekonomisinin teknolojik yükselişi NATO’yu böldü. ABD, NATO ile dünya jandarmalığı yerine açık ekonomik emperyalizme geçiyor.
1 Mart 2025
SosyalSanat Değişmeyen tek şey değişimdir