Suç Olgusu Üzerine Deneme

Ölüm Cezası: Kısasa Kısas

Suça karşılık verilen cezaların içinde bir de ölüm cezası vardır. Aslında ceza, suça neden olan şeye ya da kişiye diyet ödetmek, karşılık vermek ya da aynısını ona uygulayarak vicdanı ve toplumsal vicdanı rahatlatmaya çalışmaktır. Kısasa kısas, toplumda işlenen suçun yanında toplumun izin verdiği bir suçu yeniden işletmektir. Bu, vicdanı rahatlatsa da ikinci bir suçlu üreterek toplumda düşmanlığı çoğaltır. Suçlu cezalandırılmamakta, aynı suç tekrar işlenmektedir; sadece kişi değil kamu da suç işleyerek suçu suçla azaltmaya çalışmaktadır. Ne suç işlenirse aynı şekilde karşılık verilerek toplumdaki “ben”ler üzerinde psikolojik baskı kurulmakta, böylece toplumda alt benlerin bastırılması sağlanmaya çalışılmaktadır.

Bu, toplum üzerinde etkili olsa da suçlunun oluşumunu engellemez. Bellekten silindikçe aynı suçlar yeniden işlenmeye devam eder ve “tarih tekerrür ediyor” denir. Değişime ayak direyen toplumlar tarihi tekerrür ettirir. İçeriden değişmeyen toplumlar dışarıdan gelen daha güçlü müdahalelerle çağlarının gerisine düşer ve eski yerlerini, başkasına zafer kazandırarak, yenilgiyle kaybeder.

Suç ve suçlular, toplumdan uzak mesafelerde, alt kültürler içinde kendine yer edinir. (Çingenelerin idamlarda cellat olarak kullanılması gibi.) Parçalanmış ölülerin bulunması, suçtan kaçmak için gizli yapılarda olagelen bir şeydir. Aynı zamanda bazı alt kültürlerde hırsızlık meşru görülür (bazı Çingene gruplarının hırsızlıkla geçinmesi gibi). Ölüm cezası ikinci bir suçlu üreterek toplumda düşmanlığı çoğaltır. Ölüm cezasını uygulayan devlete ya da topluma karşı gizli bir isyan zamanla kendini gösterir (dağlara çıkan çeteler gibi). Ölüm cezasını, kısası uygulayan kim olursa olsun, bu suçluyu ve suçu azaltmadığı gibi daha da çoğaltır.

yoksulluk

Suçlu Yok Edilir, Suç Kalır

Bunun yanında para cezası, zorla çalıştırma, suçluya eziyet, işkence ve kişiliğe yönelik hakaretler de birer cezadır. En son geliştirilen ceza ise bunların göreli yapısı içinde kişiyi toplumdan yalıtarak özgürlüğünü kısıtlamaktır. Oysa ölüm ne bir kısıtlamadır ne cezayı ödetmektir ne de bir diyettir; suça neden olan etkenleri ortadan kaldıran bir durum da değildir. Kıyastan ve benzetmeden doğan bir cezalandırma, yani ölüme ölümle cevap vermektir.

Bir suç işlenmiş, ölüm olmuştur; o suçu temizlemek ve karşılık almak için ikinci bir suç daha işlenir. Bu, devlet ya da büyük bir güç tarafından hâkimiyet kurmak amacıyla yapılır. Devletin hâkimiyetini pekiştirmek için, aileler ve aşiretler arasındaki bireysel kan davalarının yerine konan, devlet eliyle gerçekleştirilen bir çeşit öç almadır; ama aynı zamanda kan davasını noktalamaktır. Sadece suçu değil suçluyu da ortadan kaldırır; ama ortada ikinci suçu işleyen bir suçlu kalır.

Bunun nedeni, kıyas yoluyla ceza veren ve öldürerek hâkim olmak isteyen güçlerin ceza yöntemidir. Suçluyu ortadan kaldırır ama ne suçu ne de suçu meydana getiren şeyleri ortadan kaldırır. Zaten amaç suçu ortadan kaldırmak değil; suçluyu ortadan kaldırarak toplumun gözünü korkutmak ve sürecin aynen devam etmesini sağlamaktır. Oysa asıl ortadan kalkması gereken, suçun somutlaştığı nesnedir.

Suçlu “arızalı” kabul edilir; bir makinenin arızalı parçasının imha edilmesi gibi suçlu da imha edilir. Bu bir ceza değildir; sadece suçluyu yok ederek suçu azaltabileceğine, önüne geçebileceğine olan toplumsal bir öç alma inancıdır. Bu da eski toplumlarda aileleri, aşiretleri ve milletleri yok ederek kendisine sorun olan toplulukların sorunlarını yok ettiğini sanan toplumsal aklın bir yanılsamasıdır. Yok edilen toplumun da yaşama hakkı ve kendi yaşam alanı vardır. Toplumu yok ederek toplumsal bir sorunu yok edebileceğinizi sanabilirsiniz (oysa toplumlar yok olmaz, başka toplumlar içinde kendini yeniden var eder); ama kişiyi yok ederek suçu ortadan kaldıramazsınız.

Suçu Toplum Yaratır, Kişi Uygular

Suçu toplum yaratır, kişiler uygular. Suçluyu üreten toplumlar var olduğu sürece suç her zaman ortadadır; sadece suçu üstlenen, üstüne vazife alan kişi değişir. Topluluklar içinde kişiler suçun içine itilir ya da deyim ve edimlerle suçun içine bırakılır. Kişinin kişiliği suça yatkınsa bu suç kolayca işlenir. Suç üreten mekanizmalar toplumdan kaldırılmadığı sürece suç ve suçlu o toplum tarafından yeniden ve yeniden üretilecektir.

Suça bulaşmak, aç bir insanın ekmek çalmak zorunda kalması kadar doğaldır; ama bu da cezalandırılır. Oysa ekmek çalmayı azaltmanın yolu cezalandırmak değil, daha çok ekmek üretmektir. Ekmek çalanı asmak, suçu değil suçluyu yok ederek suçu bir süre geriletmekten başka bir işe yaramaz. Suçluyu değil, suçu cezalandırmak gerekir.

İnsan yaşamak zorunda olduğundan ihtiyaçlar yeni suçlar yaratacaktır; sadece suçluların isimleri değişir. Bu, arızalı bir yolda çok kaza olmasına benzer ve o toplumun eksik, arızalı yanını gösterir.

Dolayısıyla suçluyu imha etmek bir ceza değildir; suçu yok saymaktan başka bir işe yaramaz. Adam öldürmeyi ne idamlar ne de ölüm cezaları ortadan kaldırabilmiştir. İnsan, insani bir ortamda yaşadığı sürece yaralamayı, şiddeti, kini ve düşmanlığı ortadan kaldırırken bu çelişkileri çözmeyi ve çözüm yolları üretmeyi taahhüt eder.

İnsani olmayan bir ortamda ise suç ve suçlu azalmadığı gibi kargaşa ve terör olayları içinde ölüm cezaları sadece kanıksanır. Savaşta insan ölümlerinin savaşı durdurmadığı, hatta artırdığı bilinir; savaşın yenilgisi ancak toplum kabul edilebilir seçeneklere sürüklendiğinde ve şartlar aleyhine döndüğünde kabul edilir.

Demek ki toplumlar ölümle cezalandırılamayacağı gibi bireylerin ölümle cezalandırılması da o fiillerin ortadan kalkmasına değil, aynen sürmesine neden olur. Çünkü idam edilen kişi ne kendine verilen cezayla kendini düzeltebilir ne toplum zaman içinde suçu irdeleyebilir ne de suçlunun cezası sonucunda o koşullar iyileştirilebilir. Suçlu yok edildiği için suçun da tamamen üstü kapatılır (“Suçlu yok edilince suç da yok edildi” büyük yanılgısı). Suçlu yok edilerek suçun ortadan kaldırıldığı sanısı yaratılır; toplum da eski statülerini kaybetmeden, değişim yaşamadan, bu tür bir suç bir daha işlenmeyecekmiş gibi yoluna devam eder. Oysa suç, depremler gibi bir süre sonra yeniden ortaya çıkar. Toplumlar yeni isimlerle yeni suçlular üretir; bunları yok etmek için suçlu ortadan kaldırılır ve suçun yok edildiği izlenimi verilir. Kısasta yeni suça karşılık yeni suçlar işlenir (idam cezaları ve kan davaları ilkel toplumsal kalıntılardır); toplum suça değil suçluya yönlendirilerek toplumsal yaraya başka bir yara açılır.

Ölüm Cezası Bir Ceza Değildir

Ceza suça karşılık verilirken suçun bir türü, çeşidi, sınırı ve belli bir alanı vardır; cezanın da suça karşılık bir türü, çeşidi, sınırı ve alanı vardır. Cezanın sınırı suçun sınırı, kapladığı alan da suçun kapladığı alan kadardır. Oysa ölüm cezası bir ceza değildir; ne sınırı ne de alanı vardır. Bu yüzden ceza değil, aynısıyla karşılık vermektir; ölüm cezası kısasa kısastır.

Bu yüzden ölüm cezasına çarptırılan kişiyi infaz eden kişi de suçluyu öldürerek yeniden bir suç işlemektedir; bu suç da cezasız kalarak ödüllendirilmiş olur. Suçludan bir suçsuz doğmaz: İki suçludan biri mekânda, diğeri beyinde imha olur. Tüm toplumlar idamı ceza olarak kabul edip uygulamış olsa da, ölüm cezasına güvenip suça itilmeyi engellemek yerine ölüm cezasını uygulayarak daha kolay bir yolu seçmişlerdir.

Oysa ölen kişi geri getirilemeyeceği gibi ikinci ölen (idam edilen) kişi de iktisadi bir varlık olduğundan toplum iki kişilik kayıp yaşar. Bir topluma bir kayıp yeter de artar bile. (Trafik kazasında suçlu olan sürücüye, arabasına araba çarptırılarak ceza verilmez.) Önemli olan, buna neden olan etkenlerin ortadan kaldırılmasıdır.

Ku Klux Klan zenci avına çıkar; ama bunlara ceza verip vermemek önemli değildir. Önemli olan bu örgütün dayanaklarını ortadan kaldırmaktır.

28.04.1999

“Suçu Cemiyet Hazırlar, Fert İşler”

“Suçu cemiyet hazırlar, fert işler.” (Alfieri)

Alfieri’nin de belirttiği gibi toplum herkese bir görev biçer ve bu görevin şartlarını hazırlar; fert ise kendisine hazırlanmış şartlar içinde kendine biçilen rolü ya iyi ya da kötü oynar. Suçu hazırlayan cemiyet olsa da uygulayan kişi olduğundan suçun yaratıcısı ve hazırlayıcısı o sanılır. Kişi bu aşamalardan geçerken bazen bilinçli, bazen bilinçsizce bu eylemlerde bulunur. Toplumun içine düşürdüğü şartlara bulaşmamak, suçun ortasında kalmamak ya da suçun şartlarını ortadan kaldırmak ise kişinin becerisi ve kapasitesiyle orantılıdır.

İnsanın kurallara ve kaidelere sığmayan doğal yapısı her çağda ve her toplumda sorun olmuştur. Nasıl bir horoz dövüşmeden durmuyor, bir kurt avını parçalamadan yemiyorsa, insan da kendi koyduğu kuralı ilk kendisi yıkan bir varlık olarak kabına sığmamıştır. İnsan beyni geliştikçe yeni ihtiyaçlar, yeni yaratılar ve ardından yeni sorunlar doğar; insan bunları aşmaya çalışırken de suçlar işler.

Her toplum kendi üretim yapısıyla kendi kısıtlılıklarını ve sınırlarını çizer; insan da geniş belleği ve aklıyla bu sınırları zorlamaya ve kırmaya çalışır. Kimi sınırları aşmanın cezasını göze alır; kimi de toplumun koyduğu normlar yerine zenginliği daha kolay ve hızlı elde etmenin yolu olarak çalmayı seçer.

About admin

Check Also

Kuşadası Adagöl Aydın   3

Kuşadası Adagöl Aydın  

Kuşadası Adagöl Mesire Alanı Geniş Piknik ve Mangal Alanları: Göl çevresinde çok sayıda piknik masası, …

One comment

  1. Çok güzel bir tespit ”Suçluyu idam etmek veya kısas uygulayıp öldürmekle suçu değil suçluyu ortadan kaldırmış olursunuz ama suç o toplumda varlığını sürdürmeye devam eder.” Suçu cemiyet yaratır fert uygular bu yüzden olumlu yönde değişim toplumda yayılmalı ki fert düzeyinde sonuç alınabilsin

Bir yanıt yazın

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.